拼音 译文 字数：1363

　　陶潜，字元亮，大司马侃之曾孙也。祖茂，武昌太守。潜少怀高尚，博学善属文，颖脱不羁，任真自得，为乡邻之所贵。尝著《五柳先生传》以自况曰：“先生不知何许人，不详姓字，宅边有五柳树，因以为号焉。闲静少言，不慕荣利。好读书，不求甚解，每有会意，欣然忘食。性嗜酒，而家贫不能恒得。亲旧知其如此，或置酒招之，造饮必尽，期在必醉。既醉而退，曾不吝情。环堵萧然，不蔽风日，短褐穿结，箪瓢屡空，晏如也。常著文章自娱，颇示己志，忘怀得失，以此自终。”其自序如此，时人谓之实录。

　　以亲老家贫，起为州祭酒，不堪吏职，少日自解归。州召主簿，不就，躬耕自资，遂抱羸疾。复为镇军、建威参军，谓亲朋曰：“聊欲弦歌，以为三径之资可乎？”执事者闻之，以为彭泽令。在县，公田悉令种秫谷，曰：“令吾常醉于酒足矣。”妻子固请种粳。乃使一顷五十亩种秫，五十亩种粳。素简贵，不私事上官。郡遣督邮至县，吏白应束带见之，潜叹曰：“吾不能为五斗米折腰，拳拳事乡里小人邪！”义熙二年，解印去县，乃赋《归去来兮辞》。其辞曰：

　　归去来兮，田园将芜胡不归？既自以心为形役，奚惆怅而独悲？悟已往之不谏，知来者之可追。实迷途其未远，觉今是而昨非。舟遥遥以轻飏，风飘飘而吹衣，问征夫以前路，恨晨光之希微。乃瞻衡宇，载欣载奔。僮仆来迎，稚子候门。三径就荒，松菊犹存。携幼入室，有酒盈樽。引壶觞以自酌，眄庭柯以怡颜，倚南窗以寄傲，审容膝之易安。园日涉而成趣，门虽设而常关；策扶老而流憩，时翘首而遐观。云无心而出岫，鸟倦飞而知还；景翳翳其将入，抚孤松而盘桓。

　　归去来兮，请息交以绝游，世与我而相遗，复驾言兮焉求！悦亲戚之情话，乐琴书以消忧。农人告余以春暮，将有事乎西畴。或命巾车，或棹孤舟，既窈窕以寻壑，亦崎岖而经丘。木欣欣以向荣，泉涓涓而始流，善万物之得时，感吾生之行休。

　　已矣乎！寓形宇内复几时，曷不委心任去留，胡为乎遑遑欲何之？富贵非吾愿，帝乡不可期。怀良晨以孤往，或植杖而芸秄，登东皋以舒啸，临清流而赋诗；聊乘化而归尽，乐夫天命复奚疑！

　　顷之，征著作郎，不就。既绝州郡觐谒，其乡亲张野及周旋人羊松龄、宠遵等或有酒要之，或要之共至酒坐，虽不识主人，亦欣然无忤，酣醉便反。未尝有所造诣，所之唯至田舍及庐山游观而已。

　　刺史王弘以元熙中临州，甚钦迟之，后自造焉。潜称疾不见，既而语人云：“我性不狎世，因疾守闲，幸非洁志慕声，岂敢以王公纡轸为荣邪！夫谬以不贤，此刘公干所以招谤君子，其罪不细也。”弘每令人候之，密知当往庐山，乃遣其故人庞通之等赍酒，先于半道要之。潜既遇酒，便引酌野亭，欣然忘进。弘乃出与相见，遂欢宴穷日。潜无履，弘顾左右为之造履。左右请履度，潜便于坐申脚令度焉。弘要之还州，问其所乘，答云：“素有脚疾，向乘蓝舆，亦足自反。”乃令一门生二儿共轝之至州，而言笑赏适，不觉其有羡于华轩也。弘后欲见，辄于林泽间候之。至于酒米乏绝，亦时相赡。

　　其亲朋好事，或载酒肴而往，潜亦无所辞焉。每一醉，则大适融然。又不营生业，家务悉委之儿仆。未尝有喜愠之色，惟遇酒则饮，时或无酒，亦雅咏不辍。尝言夏月虚闲，高卧北窗之下，清风飒至，自谓羲皇上人。性不解音，而畜素琴一张，弦徽不具，每朋酒之会，则抚而和之，曰：“但识琴中趣，何劳弦上声！”以宋元嘉中卒，时年六十三，所有文集并行于世。

　　史臣曰：君子之行殊途，显晦之谓也。出则允厘庶政，以道济时；处则振拔嚣埃，以卑自牧。详求厥义，其来夐矣。公和之居窟室，裳唯编草，诫叔夜而凝神鉴；威辇之处丛祠，衣无全帛，对子荆而陈贞则：并灭景而弗追，柳禽、尚平之流亚。夏统远迩称其孝友，宗党高其谅直，歌《小海》之曲。则伍胥犹存；固贞石之心，则公闾尤愧，时幸洛滨之观，信乎兹言。宋纤幼怀远操，清规映拔，杨宣颂其画象，马岌叹其人龙，玄虚之号，实期为美。余之数子，或移病而去官，或著论而矫俗，或箕踞而对时人，或弋钓而栖衡泌，含和隐璞，乘道匿辉，不屈其志，激清风于来叶者矣。

　　赞曰：厚秩招累，修名顺欲。确乎群士，超然绝俗。养粹岩阿，销声林曲。激贪止竞，永垂高躅。

 

táo qián zì yuán liàng dà sī mǎ kǎn zhī zēng sūn yě zǔ mào wǔ chāng tài shǒu qián shào huái gāo shàng bó xué shàn zhǔ wén yǐng tuō bù jī rèn zhēn zì dé wéi xiāng lín zhī suǒ guì cháng zhù wǔ liǔ xiān shēng zhuàn yǐ zì kuàng yuē xiān shēng bù zhī hé xǔ rén bù xiáng xìng zì zhái biān yǒu wǔ liǔ shù yīn yǐ wéi hào yān xián jìng shǎo yán bú mù róng lì hào dú shū bù qiú shèn jiě měi yǒu huì yì xīn rán wàng shí xìng shì jiǔ ér jiā pín bù néng héng dé qīn jiù zhī qí rú cǐ huò zhì jiǔ zhāo zhī zào yǐn bì jìn qī zài bì zuì jì zuì ér tuì zēng bú lìn qíng huán dǔ xiāo rán bú bì fēng rì duǎn hè chuān jié dān piáo lǚ kōng yàn rú yě cháng zhù wén zhāng zì yú pō shì jǐ zhì wàng huái dé shī yǐ cǐ zì zhōng qí zì xù rú cǐ shí rén wèi zhī shí lù yǐ qīn lǎo jiā pín qǐ wéi zhōu jì jiǔ bù kān lì zhí shǎo rì zì jiě guī zhōu zhào zhǔ bù bú jiù gōng gēng zì zī suì bào léi jí fù wéi zhèn jūn jiàn wēi cān jūn wèi qīn péng yuē liáo yù xián gē yǐ wéi sān jìng zhī zī kě hū zhí shì zhě wén zhī yǐ wéi péng zé lìng zài xiàn gōng tián xī lìng zhòng shú gǔ yuē lìng wú cháng zuì yú jiǔ zú yǐ qī zǐ gù qǐng zhòng jīng nǎi shǐ yì qǐng wǔ shí mǔ zhòng shú wǔ shí mǔ zhòng jīng sù jiǎn guì bù sī shì shàng guān jùn qiǎn dū yóu zhì xiàn lì bái yīng shù dài jiàn zhī qián tàn yuē wú bù néng wèi wǔ dǒu mǐ zhé yāo quán quán shì xiāng lǐ xiǎo rén yé yì xī èr nián jiě yìn qù xiàn nǎi fù guī qù lái xī cí qí cí yuē guī qù lái xī tián yuán jiāng wú hú bù guī jì zì yǐ xīn wéi xíng yì xī chóu chàng ér dú bēi wù yǐ wǎng zhī bú jiàn zhī lái zhě zhī kě zhuī shí mí tú qí wèi yuǎn jué jīn shì ér zuó fēi zhōu yáo yáo yǐ qīng yáng fēng piāo piāo ér chuī yī wèn zhēng fū yǐ qián lù hèn chén guāng zhī xī wēi nǎi zhān héng yǔ zài xīn zài bēn tóng pú lái yíng zhì zǐ hòu mén sān jìng jiù huāng sōng jú yóu cún xié yòu rù shì yǒu jiǔ yíng zūn yǐn hú shāng yǐ zì zhuó miǎn tíng kē yǐ yí yán yǐ nán chuāng yǐ jì ào shěn róng xī zhī yì ān yuán rì shè ér chéng qù mén suī shè ér cháng guān cè fú lǎo ér liú qì shí qiáo shǒu ér xiá guān yún wú xīn ér chū xiù niǎo juàn fēi ér zhī huán jǐng yì yì qí jiāng rù fǔ gū sōng ér pán huán guī qù lái xī qǐng xī jiāo yǐ jué yóu shì yǔ wǒ ér xiāng yí fù jià yán xī yān qiú yuè qīn qī zhī qíng huà lè qín shū yǐ xiāo yōu nóng rén gào yú yǐ chūn mù jiāng yǒu shì hū xī chóu huò mìng jīn chē huò zhào gū zhōu jì yǎo tiǎo yǐ xún hè yì qí qū ér jīng qiū mù xīn xīn yǐ xiàng róng quán juān juān ér shǐ liú shàn wàn wù zhī dé shí gǎn wú shēng zhī xíng xiū yǐ yǐ hū yù xíng yǔ nèi fù jǐ shí hé bù wěi xīn rèn qù liú hú wéi hū huáng huáng yù hé zhī fù guì fēi wú yuàn dì xiāng bù kě qī huái liáng chén yǐ gū wǎng huò zhí zhàng ér yún zǐ dēng dōng gāo yǐ shū xiào lín qīng liú ér fù shī liáo chéng huà ér guī jìn lè fú tiān mìng fù xī yí qǐng zhī zhēng zhù zuò láng bú jiù jì jué zhōu jùn jìn yè qí xiāng qīn zhāng yě jí zhōu xuán rén yáng sōng líng chǒng zūn děng huò yǒu jiǔ yāo zhī huò yāo zhī gòng zhì jiǔ zuò suī bù shí zhǔ rén yì xīn rán wú wǔ hān zuì biàn fǎn wèi cháng yǒu suǒ zào yì suǒ zhī wéi zhì tián shè jí lú shān yóu guān ér yǐ cì shǐ wáng hóng yǐ yuán xī zhōng lín zhōu shèn qīn chí zhī hòu zì zào yān qián chēng jí bú jiàn jì ér yù rén yún wǒ xìng bù xiá shì yīn jí shǒu xián xìng fēi jié zhì mù shēng qǐ gǎn yǐ wáng gōng yū zhěn wéi róng yé fú miù yǐ bù xián cǐ liú gōng gàn suǒ yǐ zhāo bàng jūn zǐ qí zuì bú xì yě hóng měi lìng rén hòu zhī mì zhī dāng wǎng lú shān nǎi qiǎn qí gù rén páng tōng zhī děng jī jiǔ xiān yú bàn dào yāo zhī qián jì yù jiǔ biàn yǐn zhuó yě tíng xīn rán wàng jìn hóng nǎi chū yǔ xiāng jiàn suì huān yàn qióng rì qián wú lǚ hóng gù zuǒ yòu wèi zhī zào lǚ zuǒ yòu qǐng lǚ dù qián biàn yú zuò shēn jiǎo lìng dù yān hóng yāo zhī huán zhōu wèn qí suǒ chéng dá yún sù yǒu jiǎo jí xiàng chéng lán yú yì zú zì fǎn nǎi lìng yì mén shēng èr ér gòng yú zhī zhì zhōu ér yán xiào shǎng shì bù jué qí yǒu xiàn yú huá xuān yě hóng hòu yù jiàn zhé yú lín zé jiān hòu zhī zhì yú jiǔ mǐ fá jué yì shí xiāng shàn qí qīn péng hào shì huò zài jiǔ yáo ér wǎng qián yì wú suǒ cí yān měi yí zuì zé dà shì róng rán yòu bù yíng shēng yè jiā wù xī wěi zhī ér pú wèi cháng yǒu xǐ yùn zhī sè wéi yù jiǔ zé yǐn shí huò wú jiǔ yì yǎ yǒng bú chuò cháng yán xià yuè xū xián gāo wò běi chuāng zhī xià qīng fēng sà zhì zì wèi xī huáng shàng rén xìng bù jiě yīn ér xù sù qín yì zhāng xián huī bú jù měi péng jiǔ zhī huì zé fǔ ér hè zhī yuē dàn shí qín zhōng qù hé láo xián shàng shēng yǐ sòng yuán jiā zhōng zú shí nián liù shí sān suǒ yǒu wén jí bìng xíng yú shì shǐ chén yuē jūn zǐ zhī xíng shū tú xiǎn huì zhī wèi yě chū zé yǔn lí shù zhèng yǐ dào jì shí chǔ zé zhèn bá xiāo āi yǐ bēi zì mù xiáng qiú jué yì qí lái xiòng yǐ gōng hé zhī jū kū shì cháng wéi biān cǎo jiè shū yè ér níng shén jiàn wēi niǎn zhī chǔ cóng cí yī wú quán bó duì zǐ jīng ér chén zhēn zé bìng miè yǐng ér fú zhuī liǔ qín shàng píng zhī liú yà xià tǒng yuǎn ěr chēng qí xiào yǒu zōng dǎng gāo qí liàng zhí gē xiǎo hǎi zhī qǔ zé wǔ xū yóu cún gù zhēn shí zhī xīn zé gōng lǘ yóu kuì shí xìng luò bīn zhī guān xìn hū zī yán sòng xiān yòu huái yuǎn cāo qīng guī yìng bá yáng xuān sòng qí huà xiàng mǎ jí tàn qí rén lóng xuán xū zhī hào shí qī wéi měi yú zhī shù zǐ huò yí bìng ér qù guān huò zhù lùn ér jiǎo sú huò jī jù ér duì shí rén huò yì diào ér qī héng mì hán hé yǐn pú chéng dào nì huī bù qū qí zhì jī qīng fēng yú lái yè zhě yǐ zàn yuē hòu zhì zhāo lèi xiū míng shùn yù què hū qún shì chāo rán jué sú yǎng cuì yán ē xiāo shēng lín qū jī tān zhǐ jìng yǒng chuí gāo zhú

李延寿《晋书·陶潜传》

lǐ yán shòu jìn shū táo qián zhuàn

陶潜字元亮，晋朝大司马陶侃的曾孙。祖父陶茂是武昌太守。陶潜自小情怀高尚，博学多才，善于文章；为人洒脱不群，不拘于世情，真率任性，自得其乐，被乡邻所称道。曾经著作《五柳先生传》，自我描状道：“先生不知是何许人，也不知姓名，因为宅边有五棵柳树，所以便自号为五柳先生。五柳先生闲静少言，不慕荣利。喜爱读书，但又不求甚解，每当有所领会，便欣然忘食。生性酷爱饮酒，但家境贫穷不能经常得到。亲旧知道他这样，有时便设置酒席召请他，每到一处，饮酒必尽其酒量，意在必醉，醉后便回家，毫不做作矫情。家中四壁徒然，不能遮蔽风日，穿的粗布衣经常补缀打结，粗茶淡饭也经常断炊，他坦然如故。经常写文章自
简析
　　这篇文章简洁概述了陶渊明的生平和人格。文中写陶渊明贵族出身却淡泊名利，以高尚情操闻名。他博学多才，文笔流畅，性格不羁，追求真我。他的《五柳先生传》即展现出简朴自乐的生活态度。他也曾任小官，但不堪吏职，毅然归隐，归隐后创作《归去来兮辞》，表达了对田园的向往和对官场的厌倦。陶渊明晚年深居简出，生活简朴快乐，蓄素琴追求琴趣。史臣高度评价其不屈不挠、超然绝俗的品格，赞其高风亮节对社会的积极影响。此文使人更深入地了解到隐士陶渊明的性格、生活情趣及价值取向，他心怀高尚，自得于真性情，淡泊明志、乐天知命。
李延寿
李延寿，生卒年待考。唐代史学家，今河南安阳市人。贞观年间，做过太子典膳丞、崇贤馆学士，后任御史台主簿，官至符玺郎，兼修国史。他曾参加过官修的《隋书》、《五代史志》(即《经籍志》)、 《晋书》及当朝国史的修撰，还独立撰成《南史》、《北史》和《太宗政典》（已佚）。《新唐书》对两书评价颇高，称“其书颇有条理，删落酿辞，过本书远甚。”。
巫山高
李贺〔唐代〕
杨柳枝
刘禹锡〔唐代〕
月下独酌·其一
李白〔唐代〕

　　陶潜，字元亮，大司马侃之曾孙也。祖茂，武昌太守。潜少怀高尚，博学善属文，颖脱不羁，任真自得，为乡邻之所贵。尝著《五柳先生传》以自况曰：“先生不知何许人，不详姓字，宅边有五柳树，因以为号焉。闲静少言，不慕荣利。好读书，不求甚解，每有会意，欣然忘食。性嗜酒，而家贫不能恒得。亲旧知其如此，或置酒招之，造饮必尽，期在必醉。既醉而退，曾不吝情。环堵萧然，不蔽风日，短褐穿结，箪瓢屡空，晏如也。常著文章自娱，颇示己志，忘怀得失，以此自终。”其自序如此，时人谓之实录。

　　以亲老家贫，起为州祭酒，不堪吏职，少日自解归。州召主簿，不就，躬耕自资，遂抱羸疾。复为镇军、建威参军，谓亲朋曰：“聊欲弦歌，以为三径之资可乎？”执事者闻之，以为彭泽令。在县，公田悉令种秫谷，曰：“令吾常醉于酒足矣。”妻子固请种粳。乃使一顷五十亩种秫，五十亩种粳。素简贵，不私事上官。郡遣督邮至县，吏白应束带见之，潜叹曰：“吾不能为五斗米折腰，拳拳事乡里小人邪！”义熙二年，解印去县，乃赋《归去来兮辞》。其辞曰：

　　归去来兮，田园将芜胡不归？既自以心为形役，奚惆怅而独悲？悟已往之不谏，知来者之可追。实迷途其未远，觉今是而昨非。舟遥遥以轻飏，风飘飘而吹衣，问征夫以前路，恨晨光之希微。乃瞻衡宇，载欣载奔。僮仆来迎，稚子候门。三径就荒，松菊犹存。携幼入室，有酒盈樽。引壶觞以自酌，眄庭柯以怡颜，倚南窗以寄傲，审容膝之易安。园日涉而成趣，门虽设而常关；策扶老而流憩，时翘首而遐观。云无心而出岫，鸟倦飞而知还；景翳翳其将入，抚孤松而盘桓。

　　归去来兮，请息交以绝游，世与我而相遗，复驾言兮焉求！悦亲戚之情话，乐琴书以消忧。农人告余以春暮，将有事乎西畴。或命巾车，或棹孤舟，既窈窕以寻壑，亦崎岖而经丘。木欣欣以向荣，泉涓涓而始流，善万物之得时，感吾生之行休。

　　已矣乎！寓形宇内复几时，曷不委心任去留，胡为乎遑遑欲何之？富贵非吾愿，帝乡不可期。怀良晨以孤往，或植杖而芸秄，登东皋以舒啸，临清流而赋诗；聊乘化而归尽，乐夫天命复奚疑！

　　顷之，征著作郎，不就。既绝州郡觐谒，其乡亲张野及周旋人羊松龄、宠遵等或有酒要之，或要之共至酒坐，虽不识主人，亦欣然无忤，酣醉便反。未尝有所造诣，所之唯至田舍及庐山游观而已。

　　刺史王弘以元熙中临州，甚钦迟之，后自造焉。潜称疾不见，既而语人云：“我性不狎世，因疾守闲，幸非洁志慕声，岂敢以王公纡轸为荣邪！夫谬以不贤，此刘公干所以招谤君子，其罪不细也。”弘每令人候之，密知当往庐山，乃遣其故人庞通之等赍酒，先于半道要之。潜既遇酒，便引酌野亭，欣然忘进。弘乃出与相见，遂欢宴穷日。潜无履，弘顾左右为之造履。左右请履度，潜便于坐申脚令度焉。弘要之还州，问其所乘，答云：“素有脚疾，向乘蓝舆，亦足自反。”乃令一门生二儿共轝之至州，而言笑赏适，不觉其有羡于华轩也。弘后欲见，辄于林泽间候之。至于酒米乏绝，亦时相赡。

　　其亲朋好事，或载酒肴而往，潜亦无所辞焉。每一醉，则大适融然。又不营生业，家务悉委之儿仆。未尝有喜愠之色，惟遇酒则饮，时或无酒，亦雅咏不辍。尝言夏月虚闲，高卧北窗之下，清风飒至，自谓羲皇上人。性不解音，而畜素琴一张，弦徽不具，每朋酒之会，则抚而和之，曰：“但识琴中趣，何劳弦上声！”以宋元嘉中卒，时年六十三，所有文集并行于世。

　　史臣曰：君子之行殊途，显晦之谓也。出则允厘庶政，以道济时；处则振拔嚣埃，以卑自牧。详求厥义，其来夐矣。公和之居窟室，裳唯编草，诫叔夜而凝神鉴；威辇之处丛祠，衣无全帛，对子荆而陈贞则：并灭景而弗追，柳禽、尚平之流亚。夏统远迩称其孝友，宗党高其谅直，歌《小海》之曲。则伍胥犹存；固贞石之心，则公闾尤愧，时幸洛滨之观，信乎兹言。宋纤幼怀远操，清规映拔，杨宣颂其画象，马岌叹其人龙，玄虚之号，实期为美。余之数子，或移病而去官，或著论而矫俗，或箕踞而对时人，或弋钓而栖衡泌，含和隐璞，乘道匿辉，不屈其志，激清风于来叶者矣。

　　赞曰：厚秩招累，修名顺欲。确乎群士，超然绝俗。养粹岩阿，销声林曲。激贪止竞，永垂高躅。