拼音 译文 字数：510

　　洵读《易》，至《涣》之六四，曰：“涣其群元吉。”曰：嗟夫，群者，圣人所欲涣以混一天下者也。盖余仲兄名涣，而字公群，则是以圣人之所欲解散涤荡者以自命也，而可乎？他日以告，兄曰：“子可无为我易之？”洵曰：“唯。”既而曰：请以文甫易之，如何？

　　且兄尝见夫水之与风乎？油然而行，渊然而留，渟洄汪洋，满而上浮者，是水也。而风实起之。蓬蓬然而发乎太空，不终日而行乎四方，荡乎其无形，飘乎其远来，既往而不知其迹之所存者，是风也。而水实形之。今夫风水之相遭乎大泽之陂也。纡徐逶迤，蜿蜒沦涟，安而相推，怒而相凌，舒而如云，蹙而如鳞，疾而如驰，徐而如缅，揖让旋辟，相顾而不前，其繁如縠，其乱如雾，纷纭郁扰，百里若一。汩乎顺流，至乎沧海之滨，磅礴汹涌，号怒相轧，交横绸缪，放乎空虚，掉乎无垠，横流逆折，濆旋倾侧，宛转胶戾，回者如轮，萦者如带，直者如燧，奔者如焰，跳者如鹭，跃者如鲤，殊状异态，而风水之极观备矣，故曰：“风行水上涣”，此亦天下之至文也。

　　然而此二物者，岂有求乎文哉？无意乎相求。不期而相遭，而文生焉。是其为文也，非水之文也，非风之文也。二物者，非能为文，而不能不为文也。物之相使而文出于其间也。故曰，此天下之至文也。今夫玉非不温然美矣，而不得以为文；刻缕组绣，非不文矣，而不可论乎自然。故夫天下之无营而文生之者，唯水与风而已。

　　昔者君子之处于世，不求有功，不得已而功成，则天下以为贤；不求有言，不得已而言著，则天下以为口实。呜呼！此不可与他人道之，唯吾兄可也。

 

xún dú yì zhì huàn zhī liù sì yuē huàn qí qún yuán jí yuē jiē fú qún zhě shèng rén suǒ yù huàn yǐ hùn yī tiān xià zhě yě gài yú zhòng xiōng míng huàn ér zì gōng qún zé shì yǐ shèng rén zhī suǒ yù jiě sàn dí dàng zhě yǐ zì mìng yě ér kě hū tā rì yǐ gào xiōng yuē zǐ kě wú wèi wǒ yì zhī xún yuē wéi jì ér yuē qǐng yǐ wén fǔ yì zhī rú hé qiě xiōng cháng jiàn fú shuǐ zhī yǔ fēng hū yóu rán ér xíng yuān rán ér liú tíng huí wāng yáng mǎn ér shàng fú zhě shì shuǐ yě ér fēng shí qǐ zhī péng péng rán ér fā hū tài kōng bù zhōng rì ér xíng hū sì fāng dàng hū qí wú xíng piāo hū qí yuǎn lái jì wǎng ér bù zhī qí jì zhī suǒ cún zhě shì fēng yě ér shuǐ shí xíng zhī jīn fú fēng shuǐ zhī xiāng zāo hū dà zé zhī bēi yě yū xú wēi yí wān yán lún lián ān ér xiāng tuī nù ér xiāng líng shū ér rú yún cù ér rú lín jí ér rú chí xú ér rú miǎn yī ràng xuán bì xiāng gù ér bù qián qí fán rú hú qí luàn rú wù fēn yún yù rǎo bǎi lǐ ruò yī gǔ hū shùn liú zhì hū cāng hǎi zhī bīn páng bó xiōng yǒng háo nù xiǎng yà jiāo héng chóu móu fàng hū kōng xū diào hū wú yín héng liú nì zhé fén xuán qīng cè wǎn zhuǎn jiāo lì huí zhě rú lún yíng zhě rú dài zhí zhě rú suì bēn zhě rú yàn tiào zhě rú lù yuè zhě rú lǐ shū zhuàng yì tài ér fēng shuǐ zhī jí guān bèi yǐ gù yuē fēng xíng shuǐ shàng huàn cǐ yì tiān xià zhī zhì wén yě rán ér cǐ èr wù zhě qǐ yǒu qiú hū wén zāi wú yì hū xiāng qiú bù qī ér xiāng zāo ér wén shēng yān shì qí wéi wén yě fēi shuǐ zhī wén yě fēi fēng zhī wén yě èr wù zhě fēi néng wéi wén ér bù néng bù wéi wén yě wù zhī xiāng shǐ ér wén chū yú qí jiān yě gù yuē cǐ tiān xià zhī zhì wén yě jīn fú yù fēi bù wēn rán měi yǐ ér bù dé yǐ wéi wén kè lǚ zǔ xiù fēi bù wén yǐ ér bù kě lùn hū zì rán gù fú tiān xià zhī wú yíng ér wén shēng zhī zhě wéi shuǐ yǔ fēng ér yǐ xī zhě jūn zǐ zhī chǔ yú shì bù qiú yǒu gōng bù dé yǐ ér gōng chéng zé tiān xià yǐ wéi xián bù qiú yǒu yán bù dé yǐ ér yán zhù zé tiān xià yǐ wéi kǒu shí wū hū cǐ bù kě yǔ tā rén dào zhī wéi wú xiōng kě yě

苏洵《仲兄字文甫说》

sū xún zhòng xiōng zì wén fǔ shuō

我读《周易》看到《涣》的六四卦，卦辞说：“消除群众的灾害，大吉大利。”我说：“唉！群众，这是圣人想要消除他们的灾害，以便统一天下的。”我的二哥名叫涣，表字公群。那他就是以圣人所要解散、消除的各种祸害自许了，可以这样做么？有一天，我把这些告诉二哥。二哥说：“你可不可以替我改改表字？”我说好。过了一会儿又说：“请用文甫来代替原来的表字，可以么？”

　　洵读《易》，至《涣》之六四，曰：“涣其群元吉。”曰：嗟夫，群者，圣人所欲涣以混一天下者也。盖余仲兄名涣，而字公群，则是以圣人之所欲解散涤荡者以自命也，而可乎？他日以告，兄曰：“子可无为我易之？”洵曰：“唯。”既而曰：请以文甫易之，如何？

　　且兄尝见夫水之与风乎？油然而行，渊然而留，渟洄汪洋，满而上浮者，是水也。而风实起之。蓬蓬然而发乎太空，不终日而行乎四方，荡乎其无形，飘乎其远来，既往而不知其迹之所存者，是风也。而水实形之。今夫风水之相遭乎大泽之陂也。纡徐逶迤，蜿蜒沦涟，安而相推，怒而相凌，舒而如云，蹙而如鳞，疾而如驰，徐而如缅，揖让旋辟，相顾而不前，其繁如縠，其乱如雾，纷纭郁扰，百里若一。汩乎顺流，至乎沧海之滨，磅礴汹涌，号怒相轧，交横绸缪，放乎空虚，掉乎无垠，横流逆折，濆旋倾侧，宛转胶戾，回者如轮，萦者如带，直者如燧，奔者如焰，跳者如鹭，跃者如鲤，殊状异态，而风水之极观备矣，故曰：“风行水上涣”，此亦天下之至文也。

　　然而此二物者，岂有求乎文哉？无意乎相求。不期而相遭，而文生焉。是其为文也，非水之文也，非风之文也。二物者，非能为文，而不能不为文也。物之相使而文出于其间也。故曰，此天下之至文也。今夫玉非不温然美矣，而不得以为文；刻缕组绣，非不文矣，而不可论乎自然。故夫天下之无营而文生之者，唯水与风而已。

　　昔者君子之处于世，不求有功，不得已而功成，则天下以为贤；不求有言，不得已而言著，则天下以为口实。呜呼！此不可与他人道之，唯吾兄可也。