拼音 译文 字数：683

　　世人多以乐毅不时拔莒即墨为劣是以叙而论之。夫求古贤之意，宜以大者远者先之，必迂廻而难通，然后已焉可也，今乐氏之趣或者其未尽乎，而多劣之。是使前贤失指于将来不亦惜哉，观乐生遗燕惠王书，其殆庶乎机，合乎道以终始者与，其喻昭王曰：伊尹放太甲而不疑，太甲受放而不怨，是存大业于至公，而以天下为心者也，夫欲极道之量，务以天下为心者，必致其主於盛隆，合其趣於先王，苟君臣同符，斯大业定矣。于斯时也，乐生之志，千载一遇也，亦将行千载一隆之道，岂其局迹当时，止於兼并而已哉，夫兼并者非乐生之所屑，强燕而废道，又非乐生之所求也。不屑苟得则心无近事，不求小成，斯意兼天下者也。则举齐之事，所以运其机而动四海也，夫讨齐以明燕主之义，此兵不兴于为利矣。围城而害不加於百姓，此仁心著於遐迩矣，举国不谋其功，除暴不以威力，此至德令於天下矣；迈全德以率列国，则几於汤武之事矣，乐生方恢大纲，以纵二城，牧民明信，以待其弊，使即墨莒人，顾仇其上，愿释干戈，赖我犹亲，善守之智，无所之施，然则求仁得仁，即墨大夫之义也，任穷则从，微子适周之道也，开弥广之路，以待田单之徒，长容善之风，以申齐士之志。使夫忠者遂节，通者义著，昭之东海，属之华裔。我泽如春，下应如草，道光宇宙，贤者托心，邻国倾慕，四海延颈，思戴燕主，仰望风声，二城必从，则王业隆矣，虽淹留於两邑，乃致速於天下，不幸之变，世所不图，败於垂成，时运固然，若乃逼之以威，劫之以兵，则攻取之事，求欲速之功，使燕齐之士流血于二城之间，侈杀伤之残，示四国之人，是纵暴易乱，贪以成私，邻国望之，其犹犲虎。既大堕称兵之义，而丧济弱之仁，亏齐士之节，废廉善之风，掩宏通之度，弃王德之隆，虽二城几于可拔，覇王之事，逝其远矣。然则燕虽兼齐，其与世主，何以殊哉？其与邻敌，何以相倾？乐生岂不知拔二城之速了哉？顾城拔而业乖，岂不知不速之致变哉，顾业乖与变同，由是言之，乐生之不屠二城，其亦未可量也。

 

shì rén duō yǐ yuè yì bù shí bá jǔ jí mò wéi liè shì yǐ xù ér lùn zhī fú qiú gǔ xián zhī yì yí yǐ dà zhě yuǎn zhě xiān zhī bì yū huí ér nán tōng rán hòu yǐ yān kě yě jīn yuè shì zhī qù huò zhě qí wèi jìn hū ér duō liè zhī shì shǐ qián xián shī zhǐ yú jiāng lái bú yì xī zāi guān yuè xìng yí yān huì wáng shū qí dài shù hū jī hé hū dào yǐ zhōng shǐ zhě yú qí yù zhāo wáng yuē yī yǐn fàng tài jiǎ ér bù yí tài jiǎ shòu fàng ér bú yuàn shì cún dà yè yú zhì gōng ér yǐ tiān xià wéi xīn zhě yě fú yù jí dào zhī liàng wù yǐ tiān xià wéi xīn zhě bì zhì qí zhǔ yú shèng lóng hé qí qù yú xiān wáng gǒu jūn chén tóng fú sī dà yè dìng yǐ yú sī shí yě yuè xìng zhī zhì qiān zǎi yí yù yě yì jiāng xíng qiān zǎi yì lóng zhī dào qǐ qí jú jì dāng shí zhǐ yú jiān bìng ér yǐ zāi fú jiān bìng zhě fēi yuè shēng zhī suǒ xiè qiáng yān ér fèi dào yòu fēi yuè shēng zhī suǒ qiú yě bú xiè gǒu dé zé xīn wú jìn shì bù qiú xiǎo chéng sī yì jiān tiān xià zhě yě zé jǔ qí zhī shì suǒ yǐ yùn qí jī ér dòng sì hǎi yě fú tǎo qí yǐ míng yān zhǔ zhī yì cǐ bīng bù xīng yú wéi lì yǐ wéi chéng ér hài bù jiā yú bǎi xìng cǐ rén xīn zhù yú xiá ěr yǐ jǔ guó bù móu qí gōng chú bào bù yǐ wēi lì cǐ zhì dé lìng yú tiān xià yǐ mài quán dé yǐ shuài liè guó zé jǐ yú tāng wǔ zhī shì yǐ yuè shēng fāng huī dà gāng yǐ zòng èr chéng mù mín míng xìn yǐ dài qí bì shǐ jí mò jǔ rén gù chóu qí shàng yuàn shì gān gē lài wǒ yóu qīn shàn shǒu zhī zhì wú suǒ zhī shī rán zé qiú rén dé rén jí mò dà fū zhī yì yě rèn qióng zé cóng wēi zǐ shì zhōu zhī dào yě kāi mí guǎng zhī lù yǐ dài tián dān zhī tú zhǎng róng shàn zhī fēng yǐ shēn qí shì zhī zhì shǐ fú zhōng zhě suì jié tōng zhě yì zhù zhāo zhī dōng hǎi zhǔ zhī huá yì wǒ zé rú chūn xià yìng rú cǎo dào guāng yǔ zhòu xián zhě tuō xīn lín guó qīng mù sì hǎi yán jǐng sī dài yān zhǔ yǎng wàng fēng shēng èr chéng bì cóng zé wáng yè lóng yǐ suī yān liú yú liǎng yì nǎi zhì sù yú tiān xià bú xìng zhī biàn shì suǒ bù tú bài yú chuí chéng shí yùn gù rán ruò nǎi bī zhī yǐ wēi jié zhī yǐ bīng zé gōng qǔ zhī shì qiú yù sù zhī gōng shǐ yān qí zhī shì liú xuè yú èr chéng zhī jiān chǐ shā shāng zhī cán shì sì guó zhī rén shì zòng bào yì luàn tān yǐ chéng sī lín guó wàng zhī qí yóu chái hǔ jì dà duò chēng bīng zhī yì ér sàng jì ruò zhī rén kuī qí shì zhī jié fèi lián shàn zhī fēng yǎn hóng tōng zhī dù qì wáng dé zhī lóng suī èr chéng jī yú kě bá bà wáng zhī shì shì qí yuǎn yǐ rán zé yān suī jiān qí qí yǔ shì zhǔ hé yǐ shū zāi qí yǔ lín dí hé yǐ xiāng qīng yuè shēng qǐ bù zhī bá èr chéng zhī sù liǎo zāi gù chéng bá ér yè guāi qǐ bù zhī bú sù zhī zhì biàn zāi gù yè guāi yǔ biàn tóng yóu shì yán zhī yuè shēng zhī bù tú èr chéng qí yì wèi kě liáng yě

夏侯玄《乐毅论》

xià hóu xuán yuè yì lùn

世人多认为乐毅未能及时攻克莒城和即墨是缺点因此详述此事并加以评论。探究古贤心意应先从长远大局着眼若实在迂回难明再放弃不迟，如今对乐毅的评价或许未穷尽深意却多予贬低，这让前代贤人的志旨在后世被误解岂不可惜？看乐毅留给燕惠王的书信其思想几乎触及事物机微始终契合 “道” 的准则，他曾对燕昭王说伊尹流放太甲却不被怀疑，太甲受流放也不怨恨，正因他们将大业存于至公之心以天下为己任。大凡想极尽 “道” 的境界以天下为怀者，必定让君主达于盛隆使其志趣与先王相合，若君臣意旨相契大业便可奠定。彼时乐毅的志向堪称千载一遇，他将推行千载难逢的隆盛之道，怎能局限于当下的兼并之事？兼并非乐毅所屑

　　世人多以乐毅不时拔莒即墨为劣是以叙而论之。夫求古贤之意，宜以大者远者先之，必迂廻而难通，然后已焉可也，今乐氏之趣或者其未尽乎，而多劣之。是使前贤失指于将来不亦惜哉，观乐生遗燕惠王书，其殆庶乎机，合乎道以终始者与，其喻昭王曰：伊尹放太甲而不疑，太甲受放而不怨，是存大业于至公，而以天下为心者也，夫欲极道之量，务以天下为心者，必致其主於盛隆，合其趣於先王，苟君臣同符，斯大业定矣。于斯时也，乐生之志，千载一遇也，亦将行千载一隆之道，岂其局迹当时，止於兼并而已哉，夫兼并者非乐生之所屑，强燕而废道，又非乐生之所求也。不屑苟得则心无近事，不求小成，斯意兼天下者也。则举齐之事，所以运其机而动四海也，夫讨齐以明燕主之义，此兵不兴于为利矣。围城而害不加於百姓，此仁心著於遐迩矣，举国不谋其功，除暴不以威力，此至德令於天下矣；迈全德以率列国，则几於汤武之事矣，乐生方恢大纲，以纵二城，牧民明信，以待其弊，使即墨莒人，顾仇其上，愿释干戈，赖我犹亲，善守之智，无所之施，然则求仁得仁，即墨大夫之义也，任穷则从，微子适周之道也，开弥广之路，以待田单之徒，长容善之风，以申齐士之志。使夫忠者遂节，通者义著，昭之东海，属之华裔。我泽如春，下应如草，道光宇宙，贤者托心，邻国倾慕，四海延颈，思戴燕主，仰望风声，二城必从，则王业隆矣，虽淹留於两邑，乃致速於天下，不幸之变，世所不图，败於垂成，时运固然，若乃逼之以威，劫之以兵，则攻取之事，求欲速之功，使燕齐之士流血于二城之间，侈杀伤之残，示四国之人，是纵暴易乱，贪以成私，邻国望之，其犹犲虎。既大堕称兵之义，而丧济弱之仁，亏齐士之节，废廉善之风，掩宏通之度，弃王德之隆，虽二城几于可拔，覇王之事，逝其远矣。然则燕虽兼齐，其与世主，何以殊哉？其与邻敌，何以相倾？乐生岂不知拔二城之速了哉？顾城拔而业乖，岂不知不速之致变哉，顾业乖与变同，由是言之，乐生之不屠二城，其亦未可量也。