fēng sú zhī hòu bó xī zì hū _ zì hū yī èr rén zhī xīn zhī suǒ xiàng ér yǐ _ mín zhī shēng _ yōng ruò zhě jí jí jiē shì yě _ yǒu yī èr xián qiě zhì zhě _ zé zhòng rén jūn zhī ér shòu mìng dǐ yān _ yóu zhì zhě _ suǒ jūn yóu zhòng yān _ cǐ yī èr rén zhě zhī xīn xiàng yì _ zé zhòng rén yǔ zhī fù yì _ yī èr rén zhě zhī xīn xiàng lì _ zé zhòng rén yǔ zhī fù lì _ zhòng rén suǒ qū _ shì zhī suǒ guī _ suī yǒu dà lì _ mò zhī gǎn nì _ gù yuē _ _ náo wàn wù zhě _ mò jí hū fēng _ _ fēng sú zhī yú rén xīn yě _ shǐ hū wēi _ ér zhōng hū bù kě yù zhě yě _ xiān wáng zhī zhì tiān xià _ shǐ xián zhě jiē dāng lù zài shì _ qí fēng mín yě jiē yǐ yì _ gù dào yī ér sú tóng _ shì jiào jì shuāi _ suǒ wèi yī èr rén zhě bú jìn zài wèi _ bǐ qí xīn zhī suǒ xiàng _ shì bù néng bù téng wéi kǒu shuō ér bō wéi shēng qì _ ér zhòng rén zhě shì bù néng bù tīng mìng ér zhēng wéi xí shàng _ yú shì hū tú dǎng wèi qǐ _ ér yì shí zhī rén cái chū yān _ yǒu yǐ rén yì chàng zhě _ qí tú dǎng yì sǐ rén yì ér bù gù _ yǒu yǐ gōng lì chàng zhě _ qí tú dǎng yì sǐ gōng lì ér bù fǎn _ shuǐ liú shī _ huǒ jiù zào _ wú gǎn bù chóu _ suǒ cóng lái jiǔ yǐ _ jīn zhī jūn zǐ zhī zài shì zhě _ zhé yuē tiān xià wú cái _ bǐ zì shī yú gāo míng zhī dì _ bú kè yǐ jǐ zhī suǒ xiàng _ zhuǎn yí xí sú ér táo zhù yí shì zhī rén _ ér fān xiè yuē _ _ wú cái _ _ wèi zhī bù wū kě hū _ fǒu yě _ shí shì zhī yì _ yǒu hào yì zhī shì _ qí zhì zú yǐ yí shí rén zhě _ bì néng bá shí rén zhōng zhī yóu zhě ér cái zhī _ qí zhì zú yǐ yí bǎi rén zhě _ bì néng bá bǎi rén zhōng zhī yóu zhě ér cái zhī _ rán zé zhuǎn yí xí sú ér táo zhù yí shì zhī rén _ fēi tè chǔ gāo míng zhī dì zhě rán yě _ fán yí mìng yǐ shàng _ jiē yù yǒu zé yān zhě yě _ yǒu guó jiā zhě dé wú shuō ér cún zhī _ zé jiāng shèn zé yǔ gòng tiān wèi zhī rén _ shì dà fū dé wú shuō ér cún zhī _ zé jiāng zhuì zhuì hū jǐn qí xīn zhī suǒ xiàng _ kǒng yì bú dàng _ yǐ huài fēng sú ér zéi rén cái _ xún shì wéi zhī _ shù shí nián zhī hòu _ wàn yī yǒu shōu qí xiào zhě hū _ fēi suǒ nì dǔ yǐ _

zēng guó fān yuán cái

　　社会风尚的淳厚和浮薄是从哪里产生的呢？是产生自一两个人的思想倾向罢了。普通百姓间，平庸懦弱的人比比皆是，如果有一两位贤德有智慧的人，大家就会拥戴他们并听从他们的教导；特别贤能有智慧的人，拥戴他的人就会特别多。这一两个人的心倾向仁义，众人便和他一起追求仁义；这一二个人的心倾向名利，众人便和他一起追逐名利。众人所奔赴的，就是大势所趋向的，即使有巨大的力量，也没有谁敢违背它，所以说：“摇撼天下万物的，没有比风来得迅速强劲了。”社会风尚对于个人的思想影响来说，起初很微弱，最后将是不可抗拒的。

　　古代的帝王治理天下，使贤能智能的人都居要职、掌管权势，他们教化民众也都用仁义道德，所以那时社会规范统一而风尚相同。世道教化衰微后，前面所说的那一两个人并不全在重要的职位上，因此他们的志向主张，势必不能不从口中极力宣扬出来、广为传播而造成声势，那么众人也势必不能不听从他们的号召而渐渐形成习俗风尚。这样，他们志同道合的跟随者就聚集增多，一时的人才就从这里产生出来了。倡导仁义的人，他的追随者会为仁义而死，义无反顾；号召功利的人，他的追随者也会为功利而牺牲，决不回头。“水向潮湿的地方流，火接近干燥的东西燃烧”，没有什么感召是得不到回应的，这种情况已经由来很久了。

　　现在掌握权势的君子，往往说：“天下没有人才。”他们身居高位显贵，不能用自己的理想去转变风尚、造就当代人才，却反而推辞说“没有人才”，认为这不是自欺欺人的话，行吗？不行的！

　　十户人家的小城，其中如果有崇尚仁义的君子，他的智能足以改变十个人，就一定能选拔十人中的优异者栽培成材；如果他的智能能够改变一百个人，就一定能选拔一百人之中的优异者栽培成材。然而移风易俗和栽培造就一代人才，并非仅仅是身居显贵之人的事，凡是有一官半职的人，都有责任参与此事。

　　主宰国家行政的人如果采取我的主张并且身体力行，就会谨慎选择能共同维护帝位的人才；士大夫如果采取我的主张并且身体力行，就会认真小心谨慎自己的志向，担心稍有闪失，就会败坏风尚摧残人才。照这方法去做，几十年以后，可能有收到成效的一天吧？这就不是我所能预见的了。

曾国藩《原才》