魏晋文  李康  

fú zhì luàn yùn yě qióng dá mìng yě guì jiàn shí yě gù yùn zhī jiāng lóng bì shēng shèng míng zhī jūn shèng míng zhī jūn bì yǒu zhōng xián zhī chén qí suǒ yǐ xiāng yù yě bù qiú ér zì hé qí suǒ yǐ xiāng qīn yě bú jiè ér zì qīn chàng zhī ér bì hè móu zhī ér bì cóng dào dé xuán tóng qū zhé hé fú dé shī bù néng yí qí zhì chán gòu bù néng lí qí jiāo rán hòu dé chéng gōng yě qí suǒ yǐ dé rán zhě qǐ tú rén shì zāi shòu zhī zhě tiān yě gào zhī zhě shén yě chéng zhī zhě yùn yě 　　　　fú huáng hé qīng ér shèng rén shēng lǐ shè míng ér shèng rén chū qún lóng xiàn ér shèng rén yòng gù yī yǐn yǒu shēn shì zhī yìng chén yě ér ē héng yú shāng tài gōng wèi bīn zhī jiàn lǎo yě ér shàng fǔ yú zhōu bǎi lǐ xī zài yú ér yú wáng zài qín ér qín bà fēi bù cái yú yú ér cái yú qín yě zhāng liáng shòu huáng shí zhī fú sòng sān lüè zhī shuō yǐ yóu yú qún xióng qí yán yě rú yǐ shuǐ tóu shí mò zhī shòu yě jí qí zāo hàn zǔ qí yán yě rú yǐ shí tóu shuǐ mò zhī nì yě fēi zhāng liáng zhī zhuō shuì yú chén xiàng ér qiǎo yán yú pèi gōng yě rán zé zhāng liáng zhī yán yī yě bù shí qí suǒ yǐ hé lí hé lí zhī yóu shén míng zhī dào yě gù bǐ sì xián zhě míng zǎi yú lù tú shì yìng hū tiān rén qí kě gé zhī xián yú zāi kǒng zǐ yuē qīng míng zài gōng qì zhì rú shén shì yù jiāng zhì yǒu kāi bì xiān tiān jiàng shí yǔ shān chuān chū yún shī yún wéi yuè jiàng shén shēng fǔ jí shēn wéi shēn jí fǔ wéi zhōu zhī hàn yùn mìng zhī wèi yě 　　　　qǐ wéi xīng zhǔ luàn wáng zhě yì rú zhī yān yōu wáng zhī huò bāo nǚ yě yāo shǐ yú xià tíng cáo bó yáng zhī huò gōng sūn qiáng yě zhēng fā yú shè gōng shū sūn bào zhī nì shù niú yě huò chéng yú gēng zōng jí xiōng chéng bài gè yǐ shù zhì xián jiē bù qiú ér zì hé bú jiè ér zì qīn yǐ xī zhě shèng rén shòu mìng hé luò yuē yǐ wén mìng zhě qī jiǔ ér shuāi yǐ wǔ xīng zhě liù bā ér móu jí chéng wáng dìng dǐng yú jiá rǔ bǔ shì sān shí bǔ nián qī bǎi tiān suǒ mìng yě gù zì yōu lì zhī jiān zhōu dào dà huài èr bà zhī hòu lǐ yuè líng chí wén bó zhī bì jiān yú líng jǐng biàn zhà zhī wěi chéng yú qī guó kù liè zhī jí jī yú wáng qín wén zhāng zhī guì qì yú hàn zǔ suī zhòng ní zhì shèng yán rǎn dà xián yī ràng yú guī jǔ zhī nèi yín yín yú zhū sì zhī shàng bù néng è qí duān mèng kē sūn qīng tǐ èr xī shèng cóng róng zhèng dào bù néng wéi qí mò tiān xià zú zhì yú nì ér bù kě yuán 　　　　fú yǐ zhòng ní zhī cái yě ér qì bù zhōu yú lǔ wèi yǐ zhòng ní zhī biàn yě ér yán bù xíng yú dìng āi yǐ zhòng ní zhī qiān yě ér jiàn jì yú zǐ xī yǐ zhòng ní zhī rén yě ér qǔ chóu yú huán tuí yǐ zhòng ní zhī zhì yě ér qū è yú chén cài yǐ zhòng ní zhī xíng yě ér zhāo huǐ yú shū sūn fú dào zú yǐ jì tiān xià ér bù dé guì yú rén yán zú yǐ jīng wàn shì ér bú jiàn xìn yú shí xíng zú yǐ yìng shén míng ér bù néng mí lún yú sú yìng pìn qī shí guó ér bù yí huò qí zhǔ qū zhòu yú mán xià zhī yù qū rǔ yú gōng qīng zhī mén qí bú yù yě rú cǐ jí qí sūn zǐ sī xī shèng bèi tǐ ér wèi zhī zhì fēng jǐ yǎng gāo shì dòng rén zhǔ qí suǒ yóu lì zhū hóu mò bù jié sì ér zào mén suī zào mén yóu yǒu bù dé bīn zhě yān qí tú zǐ xià shēng táng ér wèi rù yú shì zhě yě tuì lǎo yú jiā wèi wén hòu shī zhī xī hé zhī rén sù rán guī dé bǐ zhī yú fū zǐ ér mò gǎn jiàn qí yán gù yuē zhì luàn yùn yě qióng dá mìng yě guì jiàn shí yě ér hòu zhī jūn zǐ qū qū yú yì zhǔ tàn xī yú yì cháo qū yuán yǐ zhī chén xiāng jiǎ yì yǐ zhī fā fèn bú yì guò hū 　　　　rán zé shèng rén suǒ yǐ wéi shèng zhě gài zài hū lè tiān zhī mìng yǐ gù yù zhī ér bú yuàn jū zhī ér bù yí yě qí shēn kě yì ér dào bù kě qū qí wèi kě pái ér míng bù kě duó pì rú shuǐ yě tōng zhī sī wéi chuān yān sè zhī sī wéi yuān yān shēng zhī yú yún zé yǔ shī chén zhī yú dì zé tǔ rùn tǐ qīng yǐ xǐ wù bú luàn yú zhuó shòu zhuó yǐ jì wù bù shāng yú qīng shì yǐ shèng rén chǔ qióng dá rú yī yě fú zhōng zhí zhī wǔ yú zhǔ dú lì zhī fù yú sú lǐ shì rán yě gù mù xiù yú lín fēng bì cuī zhī duī chū yú àn liú bì tuān zhī xíng gāo yú rén zhòng bì fēi zhī qián jiàn bù yuǎn fù chē jì guǐ rán ér zhì shì rén rén yóu dǎo zhī ér fú huǐ cāo zhī ér fú shī hé zāi jiāng yǐ suì zhì ér chéng míng yě qiú suì qí zhì ér mào fēng bō yú xiǎn tú qiú chéng qí míng ér lì bàng yì yú dāng shí bǐ suǒ yǐ chǔ zhī gài yǒu suàn yǐ zǐ xià yuē sǐ shēng yǒu mìng fù guì zài tiān gù dào zhī jiāng xíng yě mìng zhī jiāng guì yě zé yī yǐn lǚ shàng zhī xīng yú shāng zhōu bǎi lǐ zǐ fáng zhī yòng yú qín hàn bù qiú ér zì dé bù yāo ér zì yù yǐ dào zhī jiāng fèi yě mìng zhī jiāng jiàn yě qǐ dú jūn zǐ chǐ zhī ér fú wéi hū gài yì zhī wéi zhī ér fú dé yǐ 　　　　fán xī shì gǒu hé zhī shì qú chú qī shī zhī rén fǔ yǎng zūn guì zhī yán wēi yí shì lì zhī jiān yì wú shì fēi zàn zhī rú liú yán wú kě fǒu yìng zhī rú xiǎng yǐ kuī kàn wéi jīng shén yǐ xiàng bèi wéi biàn tōng shì zhī suǒ jí cóng zhī rú guī shì shì zhī suǒ qù qì zhī rú tuō yí qí yán yuē míng yǔ shēn shú qīn yě dé yǔ shī shú xián yě róng yǔ rǔ shú zhēn yě gù suì jié qí yī fú jīn qí chē tú mào qí huò huì yín qí shēng sè mò mò rán zì yǐ wéi dé yǐ gài jiàn lóng páng bǐ gān zhī wáng qí shēn ér bù wéi fēi lián wū lái zhī miè qí zú yě gài zhī wǔ zǐ xū zhī zhǔ lòu yú wú ér bú jiè fèi wú jì zhī zhū yí yú chǔ yě gài jī jí àn zhī bái shǒu yú zhǔ jué ér bù chéng zhāng tāng niú chē zhī huò yě gài xiào xiāo wàng zhī bá zhì yú qián ér bú jù shí xiǎn zhī jiǎo yì yú hòu yě gù fú dá zhě zhī suàn yě yì gè yǒu jìn yǐ 　　　　yuē fán rén zhī suǒ yǐ bēn jìng yú fù guì hé wèi zhě zāi ruò fú lì dé bì xū guì hū zé yōu lì zhī wéi tiān zǐ bù rú zhòng ní zhī wéi péi chén yě bì xū shì hū zé wáng mǎng dǒng xián zhī wéi sān gōng bù rú yáng xióng zhòng shū zhī qù qí mén yě bì xū fù hū zé qí jǐng zhī qiān sì bù rú yán huí yuán xiàn zhī yuē qí shēn yě qí wéi shí hū zé zhí sháo ér yǐn hé zhě bú guò mǎn fù qì shì ér sǎ yǔ zhě bú guò rú shēn guò cǐ yǐ wǎng fú néng shòu yě qí wèi míng hū zé shàn è shū yú shǐ cè huǐ yù liú yú qiān zǎi shǎng fá xuán yú tiān dào jí xiōng zhuó hū guǐ shén gù kě wèi yě jiāng yǐ yú ěr mù lè xīn yì hū pì mìng jià ér yóu wǔ dū zhī shì zé tiān xià zhī huò bì chén yǐ qiān cháng ér shè wèn yáng zhī qiū zé tiān xià zhī jià rú yún yǐ zhuī jì ér shǒu áo yǔ hǎi líng zhī cāng zé shān chí zhī jī zài qián yǐ xī rèn ér dēng zhōng shān lán tián zhī shàng zé yè guāng yú fán zhī zhēn kě guān yǐ fú rú shì yě wéi wù shèn zhòng wéi jǐ shèn guǎ bú ài qí shēn ér sè qí shén fēng jīng chén qǐ sàn ér bù zhǐ liù jí dài qí qián wǔ xíng suí qí hòu lì hài shēng qí zuǒ gōng duó chū qí yòu ér zì yǐ wéi jiàn shēn míng zhī qīn shū fēn róng rǔ zhī kè zhǔ zāi 　　　　tiān dì zhī dà dé yuē shēng shèng rén zhī dà bǎo yuē wèi hé yǐ shǒu wèi yuē rén hé yǐ zhèng rén yuē yì gù gǔ zhī wàng zhě gài yǐ yì rén zhì tiān xià bù yǐ tiān xià fèng yì rén yě gǔ zhī shì zhě gài yǐ guān xíng qí yì bù yǐ lì mào qí guān yě gǔ zhī jūn zǐ gài chǐ dé zhī ér fú néng zhì yě bù chǐ néng zhì ér fú dé yě yuán hū tiān rén zhī xìng hé hū xié zhèng zhī fēn quán hū huò fú zhī mén zhōng hū róng rǔ zhī suàn qí zhāo rán yǐ gù jūn zǐ shě bǐ qǔ cǐ ruò fú chū chǔ bù wéi qí shí mò yǔ bù shī qí rén tiān dòng xīng huí ér chén jí yóu jū qí suǒ jī xuán lún zhuàn ér héng zhóu yóu zhí qí zhōng jì míng qiě zhé yǐ bǎo qí shēn yí jué xùn móu yǐ yàn yì zǐ zhě xī wú xiān yǒu cháng cóng shì yú sī yǐ

lǐ kāng yùn mìng lùn

　　治乱，是由命运决定的；穷达，是由天命决定的；贵贱，是由时机决定的。所以命运将要隆盛的时候，必定产生圣明的君主；有了圣明的君主，必定会有忠贤的臣子。他们彼此的相遇，不是互相访求而是自然地走到一块来的；他们彼此的相亲，不是有人介绍而是自然地亲密起来的。一人吟唱而另一人必定应和，一人谋画而另一人必定听从。彼此道德混同齐一，辗转相合有如符契。无论得失都不会怀疑彼此的志向，谗言挑拨也不能离间他们之间的交情，这样然后才取得了君臣之道的成功。他们能够取得这样的成功，哪里仅仅是人为的呢？给予的是天，告知的是神，玉成的是命运啊。

　　黄河水清就有圣人诞生，神祠鸣响就有圣人出现，群龙出现就有圣人君临天下。所以伊尹，原是有莘氏陪嫁的奴隶，却辅佐商汤做了阿衡；太公，原是在渭水边上钓鱼的微贱老人，却辅佐周朝做了尚父。百里奚在虞国而虞国灭亡了，到秦国后秦国却成了霸主，不是百里奚在虞国没有才能而到秦国后就有才能了。张良接受黄石公授与的兵书，诵读记载了三略学问的书籍，然后用所掌握的学问游说群雄，他说的话，却像用水泼向石头一样，没有一个人接受。等到他碰上汉高祖，他说的话，就像将石头投向水中一样，没有一次受到抗拒。不是张良在劝说陈涉项梁时就笨口拙舌，而在劝说沛公时就能说会道。那么张良说话的技巧前后是一样的，有人不明白前后结果不同的原因是由于不明白君臣所以合离的道理，君臣合离的原因，就像神明之道一样。所以前面提到的四位贤人，姓名被史籍记载，事迹应乎天事合于人心，这哪能用贤明愚昧来加以量度呢！孔子说：“圣人清明在身，气度志向如神。君临天下的欲望将要来到的时候，神灵在为之开路的同时必先为之预备好辅佐的贤臣。就像天将降落及时雨时，山川为之出云一样。”《诗经》说：“中岳嵩山降下神灵，生下了吕侯和申伯。就是吕侯和申伯，辅佐周朝成了中坚。”这里说的就都是命运啊。

　　岂只是振兴主人的人，导致乱亡的人也是这样。周幽王被褒姒惑乱，其反常怪异开始出现在夏朝宫庭；曹伯阳得到公孙强，迹象最初出现在社宫；叔孙豹宠信竖牛；祸乱在庚宗时就已造成。吉凶成败，各按命运所安排的到来，都是不用寻求而自己就走到了一块，不用媒介而自己就亲密了。以前圣人受命于河图洛书，说：以文德受命的人，七世九世后就要衰微；以武功兴起的人，六世八世后就要重新谋画振兴之策。到成王将九鼎固定在郏鄏，占卜的结果是传世三十代，享国七百年，这是上天所命令的。所以在幽王厉王之间，周王朝的治国之道就大大败坏；齐桓晋文二霸之后，礼乐就衰落下来；文德浮薄的弊病，渐渐地在灵王景王时产生；巧辩欺诈的风气，在七国时形成；极端的残暴，累积于终于灭亡的秦朝；看重文章风尚，在汉高祖刘邦时被抛弃。即使是仲尼这样道德最高尚的人，即使是颜回，冉有这样的大贤，以礼法为准绳大力推行文德，在洙水泗水之间和颜悦色地教学，也不能阻止浮薄风气的产生；孟轲孙卿，那样效法颜回冉有和仰慕至圣孔子，从容奉行正道，也不能在末世发挥应有的维系作用。天下终于发展到大道沉溺的地步，而无法再加以援救。

　　像仲尼这样有才能的人，其才能却不合于鲁国卫国的需要；像仲尼这样有口才的人，其言在鲁定公鲁哀公那里却得不到施行；像仲尼这样谦逊的人，却被子西所妒忌；像仲尼这样仁爱的人，却同桓魋结下了仇恨；像仲尼这样有智慧的人，却在陈国蔡国受到了委屈困厄；像仲尼这样有德行的人，却从叔孙武叔那里招来了谗毁。其思想足以救助天下，却不能比别人更尊贵一些；言论主张足以治理万世，却不被当时的国君信用；德行足以应合神明，却不能在世俗间得到推广。先后应聘于七十个国家，却没有碰上一个合适的君主。在各国之间到处急奔，在公卿之门遭受屈辱，仲尼就是这样得不到君主的赏识。到了他的孙子子思，仰慕先圣之道具备先圣长处但还没有达到完美的地步，却厚遇自己培养高名，其声势倾动了国君。他所游历过的诸侯国，没有哪一个诸侯不驾着四马大车登门拜访；即使是登门拜访的人，也还有不能坐上宾客位置的。仲尼的弟子子夏，是一个登上了正厅但还没有进入内室的人。隐退告老在家，魏文侯拜他为师，西河地区的人们，恭恭敬敬地向其德行归附，把他同夫子相提并论，而没有一个人敢对他的言论妄加非议。所以说：治乱，是由命运决定的；穷达，是由天命决定的；贵贱，是由时机决定的。而后来的君子，固守着一个国君，叹息于一个朝廷，屈原因此而自沉湘水，贾谊因此而悲哀发愤，不是太过分了吗？

　　如此说来圣人之所以成为圣人，就在于他们能够安于天命而自得其乐了。所以他们遇到困厄时并不生怨，居于高位时并不生疑。其身可以受到压抑，而其思想却不能受到损害；其地位可以受到排挤，而其名誉却不能够丢失。就像水，疏通它就成了江河，堵塞它就成深渊。升到云上去就变成雨下落，沉到地下去就使土润泽。本体清纯用之洗涤万物，不会被污浊淆乱；在受到污浊包围的情形下救助万物，其清纯不会受到损伤。所以圣人身处困厄和显达就像没有区别一样。

　　忠直的言行触犯君主，独立的操守不合世俗，事理之势就是如此。所以树木高出树林，风肯定会把它吹断；土堆突出河岸，急流肯定会把它冲掉；德行高于众人，众人肯定会对他进行诽谤。前车之鉴不远，后来的车也继续翻覆在前车翻覆的路上。然而志士仁人，还要踏着忠直之路进行而不后悔，还要坚持独立的操守而不肯失掉，这是为什么呢？目的是要以此实现自己的志向，成就自己的声名。为求得自己志向的实现，而在险恶的仕途上经受着风波；为求得自己声名的成功，而经受着时人的诽谤议论。他们之所以身处这样的境地，是有着自己的考虑的。子夏说：“死生是由命定的，富贵是由天安排的。”所以思想将要得到推行的时候，生命将要显贵起来的时候，就像伊尹吕尚在商代周代兴起，百里奚张子房在秦国汉朝被任用，是不用追求而自然就会得到，不用追求而自然就能遇上的。而思想将要废弃不用的时候，生命将要微贱的时候，难道只是君子为之感到羞耻而不肯有所作为吗？也是因为他们知道即使干也是不会有什么收获的。

　　凡苟且迎合世俗之士，喜欢谄谀献媚之人，按照贵人的脸色俯仰行事，在势利之间曲折前行。贵人的意见不管对与不对，赞美之声都像水流淌；贵人的言论不管可行与否，应对之言都如响之应声。以窥看盛衰作为精神，以或向或背算作变通。权势集于某人时，前往追随就像赶集一样踊跃；某人失去权势时，背弃而去就像脱鞋扔掉。他们有话说：“声名和生命哪一个更亲切？获得和丧失哪一个更有利？荣耀和屈辱哪一个更重要？”所以便鲜洁其衣服穿戴，夸耀其车马侍从，贪求其金玉布帛，沉溺其音乐美色，左顾右盼自以为是得到好处了。只看见龙逢比干失去了生命，而不想想飞廉恶来也被灭掉了家族。只知道伍子胥在吴国被迫用属镂剑自刎，而不警戒费无忌在楚国也被诛灭。只讥笑汲黯做主爵都尉直到白头，而不警戒张汤后来遇到了以牛车安葬的灾祸。只笑话萧望之被迫自杀受挫于前，而不害怕石显被免官自缢于后。所以这些通达知命者的谋虑，各人都是没有留下余地的。

　　那么要问：大凡人们之所以奔走竞争富贵，是为了什么呢？树立圣人之德必须尊贵吗？那么周幽王周厉王之为天子，不如仲尼之为陪臣。必须权势吗？那么王莽董贤之为三公，不如扬雄董仲舒门庭冷清。必须富有吗？那么齐景公拥有四千匹马，不如颜回原宪检束其身。是为财物吗？那么拿着勺到河边饮水的人，不过饮个满腹，离开屋子到外面淋雨的人，不过淋湿身子，超过了这个需要的河水雨水，是无法再接受的。是为名声吗？那么善恶记载在史册上，诋毁赞誉流传千年，赏罚由天神的意志所支配，吉凶对于鬼神最明白，这本来就是可怕的。将要以此来愉悦耳目快乐心意吗？譬如命御者驾车游览五都的人，就可以看到天下的货物全都陈列在那里了；提着衣裳登上汶阳的山丘，就可以看到天下的庄稼像云彩一样多了；挽着椎髻的士兵守卫敖庾海陵两座粮仓，就可以看到小山一样的粮食堆积在眼前了；插上衣襟登上钟山和蓝田，夜光玙璠的珍贵就可以看到了。像这样，东西特别的多，而归自己所有的又特别的少；不爱惜自己的品节，却爱惜自己的精神；大风骤起尘埃飞升，尘埃飘散却不停止；六种疾病等在前面，五种刑法跟在后面；利害产生在左面，攻夺出现在右面；却还自以为看清了生命和声名的亲疏，分清了荣耀和屈辱的主客呢！

　　天地的大德叫生长万物，圣人的大宝叫地位。用什么来守住地位叫做仁，用什么来端正人心叫做义。所以古代做王的人，只用他一个人来治理天下，不是用天下来奉养他一个人；古代做官的人，是利用官位施行他的义，不是因为利禄贪求他的官位。古代的君子，羞愧得到了官位却不能进行治理，不羞愧能够进行治理却没有得到官位。探究天和人的本性，考查邪和正的分别，权衡祸与福的门径，最终得出关于荣与辱的谋虑，其区别十分显然，所以君子要舍彼而取此。至于出来做官和在家隐处要不违其时，静默和说话要不失其人。天体转动众星运转，而北极星仍停留在老地方；璇玑像车轮一样不停转动，而衡星像车轴一样仍居中执掌。既明白事理又知识渊博，以保全自己的节操，将这长远的谋虑留传下去，以安定保护好子孙，以前我祖先的朋友便曾这样做了。

李康《运命论》