huáng tíng jiān zì lǔ zhí hóng zhōu fēn níng rén yòu jǐng wù dú shū shù guò zhé sòng jiù lǐ cháng guò qí jiā qǔ jià shàng shū wèn zhī wú bù tōng cháng jīng yǐ wéi yí rì qiān lǐ jǔ jìn shì diào yè xiàn wèi xī níng chū jǔ sì jīng xué guān dì wén wéi yōu jiào shòu běi jīng guó zǐ jiàn liú shǒu wén yàn bó cái zhī liú zài rèn sū shì cháng jiàn qí shī wén yǐ wéi chāo yì jué chén dú lì wàn wù zhī biǎo shì jiǔ wú cǐ zuò yóu shì shēng míng shǐ zhèn zhī tài hé xiàn yǐ píng yì wéi zhì shí kè bān yán cè zhū xiàn zhēng zhān duō shù tài hé dú fǒu lì bú yuè ér mín ān zhī 　　　　zhé zōng lì zhào wéi jiào shū láng shén zōng shí lù jiǎn tǎo guān yú nián qiān zhù zuò zuǒ láng jiā jí xián jiào lǐ shí lù chéng zhuó qǐ jū shè rén dīng mǔ jiān tíng jiān xìng dǔ xiào mǔ bìng mí nián zhòu yè shì yán sè yī bù jiě dài jí wáng lú mù xià āi huǐ dé jí jī dài fú chú wéi mì shū chéng tí diǎn míng dào gōng jiān guó shǐ biān xiū guān shào shèng chū chū zhī xuān zhōu gǎi è zhōu zhāng dūn cài biàn yǔ qí dǎng lùn shí lù duō wū bǐ qián shǐ guān fēn jū jī yì yǐ dài wèn zhāi qiān yú tiáo shì zhī wèi wéi wú yàn zhèng jì ér yuàn lì kǎo yuè xī yǒu jù yī suǒ yú cái sān shí èr shì tíng jiān shū yòng tiě lóng zhǎo zhì hé yǒu tóng ér xì zhì shì shǒu wèn yān duì yuē tíng jiān shí guān běi dū cháng qīn jiàn zhī zhēn ér xì ěr fán yǒu wèn jiē zhí cí yǐ duì wén zhě zhuàng zhī biǎn fú zhōu bié jià qián zhōu ān zhì yán zhě yóu yǐ chǔ shàn dì wéi wěi fǎ yǐ qīn xián suì yí róng zhōu tíng jiān bó rán bù yǐ qiān zhé jiè yì shǔ shì mù cóng zhī yóu jiǎng xué bú juàn fán jīng zhǐ shòu xià bǐ jiē kě guān 　　　　huī zōng jí wèi qǐ jiān è zhōu shuì qiān shū níng guó jūn pàn guān zhī shū zhōu yǐ lì bù yuán wài láng zhào jiē cí bù xíng gài jùn dé zhī tài píng zhōu zhì zhī jiǔ rì bà zhǔ guǎn yù lóng guān tíng jiān zài hé běi yǔ zhào tǐng zhī yǒu wēi xì tǐng zhī zhí zhèng zhuǎn yùn pàn guān chén jǔ chéng fēng zhǐ shàng qí suǒ zuò jīng nán chéng tiān yuàn jì zhǐ wéi xìng zāi fù chú míng jī guǎn yí zhōu sān nián xǐ yǒng zhōu wèi wén mìng ér zú nián liù shí yī 　　　　tíng jiān xué wèn wén zhāng tiān chéng xìng dé chén shī dào wèi qí shī dé fǎ dù fǔ xué fǔ ér bù wéi zhě shàn xíng cǎo shū kǎi fǎ yì zì chéng yì jiā yǔ zhāng lěi cháo bǔ zhī qín guān jù yóu sū shì mén tiān xià chēng wéi sì xué shì ér tíng jiān yú wén zhāng yóu cháng yú shī shǔ jiāng xī jūn zǐ yǐ tíng jiān pèi shì gù chēng sū huáng shì wéi shì cóng shí jǔ yǐ zì dài qí cí yǒu guī wěi zhī wén miào jué dāng shì xiào yǒu zhī xíng zhuī pèi gǔ rén zhī yǔ qí zhòng zhī yě rú cǐ chū yóu qián wǎn shān gǔ sì shí niú dòng lè qí lín quán zhī shèng yīn zì hào shān gǔ dào rén yún

sòng shǐ huáng tíng jiān zhuàn

　　黄庭坚字鲁直，洪州分宁人。幼年即机灵聪明，读书数遍就能背诵。他舅舅李常到他家，取架上的书考问他，他没有不知道的，李常很惊讶，认为他进步神速，一日千里。后来黄庭坚考中了进士，任叶县县尉。熙宁初年参加四京学官的考试，由于应试的文章等次为最优，担任了国子监教授，留守文彦博认为他才学过人，留他两次担任教职。苏轼有一次看到他的诗文，以为他的诗文超凡绝尘，屹然独立于千万诗文之中，世上好久已没有这样的佳作，由此他的名声开始震动四方。黄庭坚担任太和县知县，用平易之法治理该县。当时上级下发征收盐税的政策法令，其他县都争着占多数，太和县唯独不这样，县吏们不高兴，可是该县的老百姓都喜欢。

　　哲宗即位后，召黄庭坚为校书郎、《神宗实录》检讨官。过了一年，改任著作佐郎，加集贤校理衔。《实录》修成后，提拔为起居舍人。遭母丧。黄庭坚性情至孝，母亲病了一年，他日夜服侍察看母亲的脸色，衣不解带，等到（母亲）去世后，（黄庭坚）造房子在墓旁守孝，哀伤到生病几乎丧命。丧服解除后，任秘书丞，提点明道宫，兼国史编修官。绍圣初年，黄庭坚出任宣州知州，又改任鄂州知州。章惇、蔡卞与其党羽认为《实录》多诬陷不实之辞，让前修史官都分别居于京城附近各处以备盘问，摘录了千余条内容宣示他们，说这些没有验证。不久，经院吏考察审阅，却都有事实根据，所剩下的只有三十二件事。黄庭坚在《实录》中写有“用铁龙爪治河，有同儿戏”的话。于是首先盘问他。黄庭坚回答道：“庭坚当时在北都做官，曾亲眼看到这件事，当时的确如同儿戏。”凡是有所查问，他都照实回答，毫无顾忌，听到的人都称赞他胆气豪壮。黄庭坚因此被贬为涪州别驾、黔州安置，攻击他的人还认为他去的是好地方，诬他枉法。后来又因为亲属的嫌隙，于是改官至戍州，黄庭坚对此泰然处之，丝毫不把贬谪之事放在心上。四川的士子都仰幕他，乐意和他亲近，他向他们讲学不倦，凡经他指点的文章都有可观之处。

　　徽宗即位，起用黄庭坚为监鄂州税，签书宁国军判官，舒州知州，又征召他担任吏部员外郎的官职，他都不去赴任。请求为郡官，得以任命为太平州知州，上任九天就被罢免，主管玉隆观。黄庭坚在河北时与赵挺之有些不和，赵挺之掌权后，转运判官陈举秉承他的心意，呈上黄庭坚写的《荆南承天院记》，指斥他对国家的灾祸感到庆幸，黄庭坚再一次被除名，送到宣州管制。三年后，黄庭坚流放到永州，未听到宣布命令就死了，终年六十一岁。

　　黄庭坚的学问文章，是天性生成的，陈师道说他的诗得法于杜甫，学杜甫而又不模仿杜甫的诗。他擅长行书、草书，楷书也自成一家。与张耒、晁补之、秦观都游学于苏轼门下，被天下称为四学士，而黄庭坚在文章方面尤其擅长诗歌，四川和江西的君子士大夫都认为黄庭坚可比苏轼，所以称他们为“苏黄”。苏轼做侍从官时，曾举荐黄庭坚代替自己，推荐词中有“瑰伟之文，妙绝当世，孝友之行，追配古人”的话，他看重黄庭坚竟到了这种地步。起初，黄庭坚游灊皖的山谷诗、石牛洞，喜欢该地方林泉的景的优美，因而给自己取别号为山谷道人。

宋史《黄庭坚传》